Metody pracy
GatunekArtykuły | Data dodania1 maja 2019 22:39 | Autor admin

MALOWANIE DZIESIĘCIOMA PALCAMI


Jest to metoda terapeutyczno-diagnostyczna, którą po raz pierwszy zastosowała Ruth F. Show. Metodę tę można stosować już od 2 roku życia. Polega ona na malowaniu farbami ale bez użycia pędzelków, tu „pędzlami” są palce dziecka, którymi w zależności od pomysłu mogą wszystko malować. Nie podajemy tu konkretnego tematu pracy, dzieci bowiem malują do muzyki, która puszczana jest w tle. Temat pracy jest więc zależny od granicy wyobraźni młodego człowieka. Po skończonej pracy, dziecko musi opowiedzieć o swoim obrazie, opowiedzieć jego treść.

Walory tej metody to:

  • pomoc w pokonywaniu lęków,
  • uwalnianie się od zahamowań,
  • wzmacnianie wiary we własne siły,
  • pobudzanie ekspresji fantastycznej oraz wartości diagnostyczne.

Znaczenie tej metody:

Znaczenie tej metody:
Bierze się pod uwagę stosunek dziecka do tworzywa, czas wykonywania zadania, element ekspresji ruchowej, zachowanie wobec kolorów. Wykorzystuje się w tej metodzie naturalną skłonność dziecka do zabawy różnymi substancjami, w tym przypadku z farbami. W praktyce stosując metodę malowania dziesięcioma palcami należy kierować się pewnym tokiem postępowania:

  • zaleca się stosowanie 6 podstawowych kolorów: niebieski, czarny, czerwony, brązowy, zielony, żółty,
  • farby powinny się znajdować w miseczkach swobodnie mieszczących dłonie dziecka,
  • malować można na białym lub szarym papierze 55×40 cm (na stole lub sztalugach),
  • malując dziecko może obchodzić stolik ze wszystkich stron (swobodny dostęp),
  • w pobliżu należy umieścić miednicę z wodą i ręcznik.

Pamiętaj!

  • Nie mów dziecku co ma malować.
  • Nie strofuj go na każdym kroku.
  • Daj mu poczucie, że swobodnie może się pobrudzić.
  • Jeżeli boisz się, że dziecko za bardzo pobrudzi ci pomieszczenie rozłóż w nim folię (np. do remontów).
  • Gdy dziecko skończy rysunek pochwal go i zadaj mu kilka pytań do stworzonego dzieła.

TECHNIKI I ĆWICZENIA RELAKSACYJNE

Relaksacja polega na wykonywaniu określonych ruchów rękami, nogami, tułowiem, twarzą w celu napinania i rozluźniania kolejnych grup mięśniowych, co w konsekwencji prowadzi do uspokojenia organizmu oraz panowania nad własnymi emocjami. Relaksacja jest więc drogą wyciszania, łagodzenia uczuć negatywnych. Aby relaksacja przyniosła wymierne rezultaty, należy konkretne ćwiczenia stosować codziennie o stałej porze. Do relaksacji wykorzystuje się muzykę relaksacyjną, np. szum lasu, śpiewy ptaków, ale również muzykę klasyczną oraz bajki relaksacyjne, np. do relaksacji sugestywnej. Główny nacisk podczas ćwiczeń kładziemy na: odpowiednie słownictwo, umiejętność dokładnego nazywania części ciała, pokazania ich u siebie i u innych, na fotografii lub w lustrze. W ćwiczeniach używamy spowolnionych ruchów i gestów: kołysania, głaskania, drapania. Zabawy relaksacyjne wymagają od dzieci osobistego zaangażowania, wspomagają i ćwiczą koncentrację. Umiejętność relaksacji ma wpływ na postępy w nauce, podniesienie samooceny, wiary w siebie, polepszenie pamięci i koncentracji, zwiększenie zdolności twórczych, umiejętności współpracy, serdeczności, otwartości, pozbycia się niechcianych nawyków oraz poprawę stanu zdrowia.

Cele:

  • rozładowywanie napięcia psychicznego;
  • rozluźnianie napięcia mięśniowego;
  • panowanie nad emocjami, zachowanie równowagi emocjonalnej;
  • kontrola własnych czynów i gestów;
  • poznanie możliwości fizycznych własnego ciała;

Czołowi przedstawiciele metod i technik relaksacyjnych :

Jacobson, w swojej technice, stosuje sugestię- zabawę z silnego i słabego. Dziecko, leżąc wygodnie na kocu, z wyciągniętymi nogami oraz ramionami wzdłuż tułowia, wykonuje polecenia prowadzącego, np. „Zegnij prawe ramię tak, by naprężyć biceps. Jesteś silny, bardzo silny, naprężaj go mocno. A teraz jesteś słaby, rozluźnij napięte mięśnie.” Polecenia dotyczą każdej partii mięśni.

H. Wintrebert w swojej technice wyklucza sugestię, nastawiony jest na indywidualną pracę dziecka z relaksatorem, gdzie ten podaje instrukcje oraz kieruje daną częścią ciała. Relaksacja kończyć się ma całkowitym wyciszeniem podczas kilkuminutowego leżenia przy muzyce relaksacyjnej.

A. Polender w swojej metodzie wykorzystuje trening autogenny, tzn. stosowania autosugestię. Podczas ćwiczeń z dziećmi, należy wykorzystywać bajki np. o zmęczonym misiu, o zmęczonym po balu Kopciuszku itp. Relaksator opowiada bajkę, w której np. zmęczony miś jest bardzo ociężały, dzieci identyfikując się z bohaterem wykonują czynności bohatera z bajki.


DZIECIĘCA MATEMATYKA EDYTY GRUSZCZYK – KOLCZYŃSKIEJ

Celem edukacji matematycznej w przedszkolu jest wspomaganie rozwoju umysłowego, pozwalającego m.in. na orientację w przestrzeni i czasie, rozumienie pojęcia liczby, umiejętności liczenia, dodawanie, odejmowanie, mierzenie, klasyfikowanie. „Matematyka jest królową nauk”, dlatego jej zrozumienie jest wielką umiejętnością, zaś stosowanie wielkim osiągnięciem, które prowadzi do rozwoju w każdej dziedzinie życia. W wieku przedszkolnym dziecko rozwija się najintensywniej, chłonie wiedzę, nabywa nowe umiejętności, rozwija swoje zainteresowania oraz uzdolnienia. Tym czynnościom towarzyszą pewne procesy myślowe, w wyniku których w umyśle dziecka powstają tzw. „pojęcia”, dzięki nim dziecko poznaje otaczający świat. Każde dziecko ma swój rytm i tempo nauki, jednym „idzie ona bardzo szybko, innym przysparza wielu trudności”. W przedszkolu mamy do czynienia z dziećmi zdolnymi , jak i tymi, które mają pewne braki w rozwoju, którym nauka idzie wolniej niż rówieśnikom.


Ważne by w procesie nabywania wiedzy rozwijać u wszystkich umiejętności matematyczne, a tym zagadnieniem zajęła się już w latach 80. Edyta Gruszczyk-Kolczyńska. Badając zjawisko niepowodzenia w uczeniu się matematyki oraz obserwując dzieci w trakcie zajęć, doszła ona do wniosku, że warto pokusić się o opracowanie programu, którego realizacja pozwoli każdemu dziecku poradzić sobie z zadaniami matematycznymi. W ten sposób powstał program „Dziecięca Matematyka”, zawierający 14 bloków tematycznych, m.in.:

  • Orientację przestrzenną
  • Rytm i rytmiczną organizację czasu
  • Mierzenie ilości płynów
  • Klasyfikowanie
  • Kształtowanie umiejętności liczenia przedmiotów
  • Dodawanie i odejmowanie
  • Ustawianie po kolei, numerowanie
  • Waga i warzenie
  • Rozwiązywanie zadań z treścią itp.

METODA KINEZJOLOGII EDUKACYJNEJ PAULA DENISONA- GIMNASTYKA MÓZGU


Twórcą Metody Kinezjologii Edukacyjnej jest Paul Denison, który uważa iż metoda ta wspomaga proces uczenia się, koryguje dysfunkcje (braki) rozwojowe dzieci oraz młodzieży poprzez ruch. Ćwiczenia zaproponowane przez autora metody poprawiają koncentrację i pozwalają jednocześnie uruchomić obie półkule mózgowe. Dzięki nim można rozciągać mięśnie i niwelować ich napięcie, co pozwala mózgowi wykorzystywać cała energię do przyswajania nowych informacji, czyli uczenia się. Ćwiczenia dr Denisona angażują między innymi obie strony ciała, skoordynowane ruchy gałek ocznych, rąk i nóg, co równomiernie uaktywnia obie półkule.

Cele:

  • aktywizowanie mechanizmów naturalnego rozwoju
  • wykorzystanie naturalnych możliwości uczenia się
  • integracja obu półkul mózgowych
  • rozwój ruchowy, emocjonalny, intelektualny

Metoda Kinezjologii Edukacyjnej skierowana jest do Dzieci:

  • z deficytami uwagi
  • ze specyficznymi trudnościami w nauce (niepełnosprawość umysłowa, autyzm itp.)
  • z mózgowym porażeniem dziecięcym
  • z zaburzeniami sfery motywacyjnej

Młodzieży i dorosłych:

  • z trudnościami w podejmowaniu decyzji oraz określaniu celów życiowych

Ćwiczenia będące w programie gimnastyki mózgu dzielą się na:

  • ćwiczenia przekraczajace środkową linię ciała
  • ćwiczenia rozciągajace mięśnie
  • zwiększajace energię
  • zwiększajace motywację

METODA NAUKI CZYTANIA IRENY MAJCHRZAK

„Czytanie jest wspaniałym ćwiczeniem niezależności umysłu w każdym wieku” I. Majchrzak

Irena Majchrzak z wykształcenia jest socjologiem. Pracę z dziećmi rozpoczęła w roku szkolnym 1984/85. Neguje konieczność kształtowania u dzieci w wieku przedszkolnym świadomości fonologicznej, aby nie wytworzyć u dzieci przekonania, iż każdej głosce odpowiada tylko jeden znak. Rozumienie słowa powinno wyprzedzać umiejętność jego odczytania, „bo to nie litery się czyta, tylko sens”. W metodzie tej brak jest analizy i syntezy słuchowej, czytanie globalne występuje natomiast w bardzo ograniczonym zakresie. Umiejętność głoskowania powinna być wynikiem czytania, a nie jego warunkiem. Odimienna metoda nauki pisania Ireny Majchrzak charakteryzuje się porządkiem równoczesności, porządek synchroniczny zastępuje chronologiczny. Imię dziecka otwiera wrota do świata pisma. Pismo jest tu systemem znaków, dzięki którym zastępujemy język mówiony zapisem. Autorka uważa, że dziecko uczy się liter poprzez obserwację, proponuje ćwiczenia wizualne zwane „ścianą pełną liter”. Według autorki, w sali powinno znajdować się miejsce do wyeksponowania na białej ścianie czarnych liter. Znane są również ćwiczenia takie jak: „Targ liter”- kojarzenie dźwięku (głoski) z zapisem graficznym (literą). Każde dziecko ma w posiadaniu kopertę z literami składającymi się na swoje imię, dziecko początkowo śledzi napis na kopercie, a potem układa imię z pamięci. Kolejnym etapem ćwiczenia jest ułożenie ze swoich liter różnych słów. Zdobywanie kolejnych liter alfabetu odbywa się drogą wymiany. „Gra w sylaby”- proste ćwiczenia polegające na składaniu kart z sylabami, kto utworzy najwięcej wyrazów ten wygrywa. Nazywanie świata”- tu oczywiście światem jest sala przedszkolna lub dom i wszystko, co się w nim znajduje. Całe ćwiczenie polega na dopasowaniu nazw do rzeczy znajdujących się w pomieszczeniu. Uważa się, że powyższa metoda jest jak najbardziej naturalna, co sprzyja jej efektywności.

„EDUKACJA PRZEZ RUCH” DOROTA DZIAMSKA

Życia nie da się wyrazić przez stan, lecz przez ruch: jedyne, niewątpliwe zwycięstwo ziarna, w którym drzemie ukryta siła. Antoine de Saint-Exupéry „Edukacja przez ruch”- to system form i metod kształcenia oraz terapii, który wykorzystuje naturalny, spontaniczny ruch organizmu. Człowiek rusza się, a więc przez ruch uaktywnia zmysły, dzięki którym poznaje otaczający go świat.( Dorota Dziamska „Edukacja przez ruch, Kropki, kreski…” WSiP 2005) Metoda D. Dziamskiej polega na wykorzystaniu spontanicznej aktywności i radości dzieci na zajęciach. Jest to integracja ciała ze zmysłem w rytm dobranej przez dorosłą osobę muzyki. W trakcie pracy synchronizujemy pracę mózgu, wspomagamy koncentrację oraz polisensoryczne poznawanie, rozwijamy się emocjonalnie, społecznie i poznawczo. Każde takie zajęcia zawierają: a) Ćwiczenia mające charakter graficzny lub manipulacyjny; rytmicznie wykonywane przy optymalnym ruchu ciała. b) Swobodne wykorzystanie różnych technik plastycznych. c) Zestawienie indywidualnych kart pracy w prezentację grupową, przeprowadzenie rozmów na ich temat. d) Wykorzystywanie powstałych kart pracy przy analizie. Poprzez pracę tą metodą dziecko zyskuje: – sprawność grafomotoryczną – umiejętność współpracy grupowej – możliwość odreagowania stresów spowodowanych niepowodzeniami- większą wiarę we własne siły – umiejętność wypowiadania się, wzbogacanie słownika.

METODA RUCHU ROZWIJAJĄCEGO
WERONIKI SHERBORNE

„Życia nie da się wyrazić przez stan, lecz przez ruch: jedyne, niewątpliwe zwycięstwo ziarna, w którym drzemie ukryta siła”. Antoine de Saint-Exupéry

Weronika Sherborne w latach 60 opracowała metodę pod nazwą „Ruch Rozwijający”. Korzeni metody należy szukać u R. Labana – twórcy gimnastyki ekspresyjnej, a także w doświadczeniach samej autorki. Stosowanie tej metody przynosi duże korzyści dla dzieci. wspomaga rozwój, wyrównuje również opóźnienia w sferze emocjonalnej i społecznej. Zdaniem autorki „wszystkie dzieci mają dwie podstawowe potrzeby:

  • pragną czuć się dobrze we własnym ciele (jak w domu), czyli umieć w pełni nad nim zapanować,
  • po drugie odczuwają potrzebę nawiązywania kontaktów z innymi.

Zaspokojenie tych potrzeb – dobry kontakt z samym sobą i z innymi ludźmi- jest możliwy dzięki dobremu nauczaniu ruchu. Cechą charakterystyczną metody jest rozwijanie przez ruch:

  • świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego,
  • świadomości przestrzeni i działania w niej oraz dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi kontaktu.

W metodzie tej wyróżnia się cztery główne grupy ćwiczeń:

  • ćwiczenia prowadzące do poznania własnego ciała,
  • ćwiczenia pomagające zdobyć pewność siebie,
  • ćwiczenia ułatwiające nawiązanie kontaktu i współpracy z partnerami grupy,
  • ćwiczenia twórcze.

Ze względu na typ ruchu związki międzyludzkie klasyfikuje się jako: ruch „z”, ruch „przeciwko” i „razem”. Ruch „z” to takie ćwiczenia ruchowe, w których jeden partner jest bierny, drugi zaś aktywny i opiekuńczy względem niego. Udział w nich wymaga wzajemnego zaufania, zrozumienia, współpracy i równego wkładu wysiłku fizycznego. Idealnie do metody Weroniki Sherborne pasuje stara prawda o terapii „to co najbardziej może pomóc drugiemu człowiekowi jest w nas”.

TWÓRCZA METODA ORFFA

„Muzyka uspokaja umysł, ułatwia wzlot myśli, a gdy trzeba pobudza do walki.”

Agrippa von Nettesheim Karol Orff (niemiecki kompozytor, pedagog i dyrygent) wyszedł z założenia, iż kulturę fizyczną dziecka należy rozwijać w ścisłej korelacji z kulturą rytmiczno- muzyczną oraz z kulturą słowa. Dlatego nawiązuje on do tradycyjnych form zabaw, ćwiczeń, tańców, muzyki, porzekadeł, legend, baśni i poezji. Głównym celem i zadaniem jest wyzwolenie u dzieci tendencji do samo ekspresji i rozwijania inwencji twórczej. Powiązanie muzyki z ruchem stanowi bardzo charakterystyczny rys metody. Szeroko rozbudowany repertuar ćwiczeń i zabaw daje dzieciom możliwość rozwijania inwencji. W zależności od wyboru ćwiczeń dominuje w nich jeden z wymienionych elementów, natomiast inne spełniają rolę podrzędną.

Przedstawiciel metody proponuje następujące formy ruchu:

  • gimnastyka oparta na ruchu naturalnym, bez komenderowania;
  • ćwiczenia „sensoryczne” z zamkniętymi oczami, wyostrzające zmysły i rozwijające wyobraźnię, zabawy rozwijające szybki refleks;
  • ćwiczenia muzyczno – ruchowe z wykorzystaniem instrumentów perkusyjnych, a także muzyki z taśm;
  • tańce regionalne, towarzyskie, inscenizacja pieśni, bajek, poezji;
  • pantomima o szerokiej tematyce i środkach wyrazu z użyciem przyborów lub bez przyborów;
  • żywe słowo: układanki, wyliczanki, zagadki, wierszyki, echo, naśladowanie odgłosów zwierząt – wszystko to połączone z gestami, ruchem.

METODA DOBREGO STARTU M. BOGDANOWICZ

Głównym założeniem MDS jest wspomaganie rozwoju psychomotorycznego dziecka poprzez odpowiednio zorganizowaną zabawę i aktywne wielozmysłowe uczenie symboli graficznych: łatwych wzorów, wzorów literopodobnych, liter i znaków matematycznych. Realizacja tego założenia odbywa się poprzez rozwijanie funkcji, które biorą udział w uczeniu się czytania i pisania (poznawczych: wzrokowo-przestrzennych, słuchowo-językowych i ruchowych) oraz ich współdziałania (integracji percepcyjno-motorycznej). Inne cele to kształtowanie lateralizacji, świadomości schematu ciała (jego części oraz lewej i prawej strony) i przestrzeni. MDS reprezentuje zatem polisensoryczne, aktywne podejście do pracy z dziećmi. Występują w niej trzy elementy:

  • elementmotoryczny to ćwiczenia ruchowe, ruchowo-słuchowe, a także ruchowo-słuchowo-wzrokowe czyli ruchy zharmonizowane z rytmem piosenki, wykonywane podczas reprodukowania znaków graficznych;
  • elementsłuchowy to piosenki, wierszyki, zdania, wyrazy;
  • elementwzrokowy to znaki graficzne (łatwe wzory, wzory literopodobne, litery i znaki matematyczne).

Zastosowanie Metody Dobrego Startu

MDS przeznaczona jest dla dzieci od 2 do 10 lat. Ma zastosowanie w profilaktyce niepowodzeń szkolnych, diagnozowaniu ich przyczyn, korekcji zaburzeń i w edukacji. Metoda służy przygotowaniu dzieci w wieku przedszkolnym do nauki czytania i pisania. Służy także uczeniu liter i cyfr w pierwszej klasie. Dotyczy to zarówno dzieci o prawidłowym rozwoju, jak i dzieci z różnymi rodzajami niepełnosprawności.

W okresie 40 lat rozwoju Metody Dobrego Startu powstały trzy jej warianty:

  • Łatwe wzory i piosenki lub wierszyki
    • Służą one do wspomagania rozwoju, profilaktyki niepowodzeń szkolnych i edukacji. Są przeznaczone dla:
      • dzieci najmłodszych (od 2 roku życia), rozwijających się prawidłowo,
      • dzieci starszych, których rozwój przebiega z opóźnieniem lub nieharmonijnie.
  • Wzory literopodobne i piosenki lub wierszyki
    • Służą do wspomagania rozwoju, profilaktyki niepowodzeń szkolnych i edukacji. Są przeznaczone dla:
      • starszych przedszkolaków przygotowujących się do nauki czytania i pisania,
      • dzieci z ryzykiem dysleksji lub mało sprawnych ruchowo (z dyspraksją),
      • starszych dzieci, których rozwój jest opóźniony.
  • Litery, znaki matematyczne i piosenki lub wierszyki
    • Służą do uczenia liter, znaków matematycznych oraz do terapii w przypadku niepowodzeń szkolnych. Przeznaczone są dla:
      • uczniów klasy pierwszej,
      • uczniów z trudnościami w nauce czytania i pisania (w tym uczniów z ryzykiem dysleksji),

Struktura zajęć Metody Dobrego Startu Zajęcia prowadzone Metodą Dobrego Startu mają stałą strukturę. Wyróżnia się:

  • zajęcia wprowadzające,
  • zajęcia właściwe (ćwiczenia ruchowe, ruchowo-słuchowe i ruchowo-słuchowo-wzrokowe),
  • zajęcia końcowe.

METODA RUDOLFA LABANA


Metoda R . Labana – metoda gimnastyki ekspresyjnej ( twórczej ) została spopularyzowana w Polsce przez W . Gniewkowskiego .
Metoda ta nie narzucanauczycielowi schematu zajęć . Obowiązują jedynie trzy zasady konstrukcji zajęć:
·zasada wszechstronności ;
·zasada naprzemienności wysiłku i rozluźniania ;
·zasada stopniowania trudności .
Jednakże dzieciom należy wyjaśnić „ co „ mają robić . „ Jak „ robićbędzie zależało od ich pomysłowości , fantazji , doświadczeń ruchowych .
Labanowska metoda gimnastyki twórczej przyjmuje i posługuje się różnymi formami ruchu . Są to :

  • opowieść ruchowa ;
  • ćwiczenia muzyczno ruchowe ;
  • taniec
  • improwizacja ruchowa ;i
  • inscenizacja ;
  • mimika ;
  • pantomima

Stosując w zajęciach ruchowych metodę Labana należy pamiętać o jej podstawowych założeniach . Opiera się ona na 16 tematach , z których każdy uwzględnia inny charakter ruchu . Wszystkie tematy zostały podzielone na dwie grupy , którym odpowiadają dwa stopnie zaawansowania :

stopień podstawowy / dla niezaawansowanych /, obejmujący tematy I – VIII stopień wyższy / dla zaawansowanych / , obejmujący tematy IX – XVI .

Tematy stosowane na zajęciach w przedszkolu dotyczą pięciu tematów będących podstawą metody :

  • wyczucie / świadomość / własnego ciała ;
  • wyczucie / świadomość / ciężaru , siły i czasu ;
  • wyczucie / świadomość / przestrzeni ;
  • rozwijanie wyczucia płynności ruchu i ciężaru ciała oraz przestrzeni i czasu ;
  • kształtowanie umiejętności współdziałania z partnerem i grupą .

Omawiana metoda , która odpowiada nowoczesnym hasłom nauczania wychowującego , rozwijania zdolności twórczych , odkrywczych w pracy z dziećmi w przedszkolu może ujawniać się w trojaki sposób :

  • sporadycznie w formie krótkich wstawek uatrakcyjniających zajęcia ;
  • przez prowadzenie większych fragmentów zajęć ;
  • przez prowadzenie całych jednostek metodycznych omawianą metodą

Przy wykorzystaniu metody Labana niezbędne są pomoce dydaktyczne . Głównie stosuje się typowe przybory :

  • szarfy w czterech kolorach / niebieskim , żółtym , czerwonym i zielonym / ;
  • woreczki z materiału w w/wkolorach ;
  • krążki ze sklejki lub tworzywa w czterech kolorach ;
  • kolorowe obręcze różnych rozmiarów ;
  • skakanki ;
  • piłeczki – małe gumowe ;
  • duże piłki ;
  • laski .

Nietypowe przybory to :

  • gazety ;
  • pudełka tekturowe ,
  • butelki plastikowe ;
  • szpulki po niciach .

METODA AKTYWNEGO SŁUCHANIA BATII STRAUSS

Batii Strauss pochodzi z Izraela, i od zawsze pragnęła przybliżyć dzieciom muzykę klasyczną. Po wielu latach poszukiwań, znalazła na to skuteczny sposób i stworzyła metodę aktywnego słuchania muzyki. Polega ona na tym, iż dzieci słuchają utworu i wykonują proste ruchy rytmiczne siedząc albo ruchy taneczne wg wskazówek nauczyciela. W przypadku dzieci młodszych, są to proste ruchy, ilustrujące krótkie opowiadanie związane z każdym utworem muzycznym.

Metoda Batii Strauss daje dzieciom okazję uczestniczenia w utworze muzycznym, przeniknięcia do jego struktury, a w konsekwencji radosny i rozumny odbiór dzieła. Pozwala ona również dzieciom na swobodną zamianę ról, jakie mogą pełnić dzieci w danym utworze muzycznym, raz występując jako wykonawcy, a za chwilę wcielając się w dyrygenta. Dzięki tej metodzie kształcą również swoją wyobraźnie słuchową. A utwór, mimo wielokrotnego słuchania nie traci na atrakcyjności.

Słuchanie muzyki metodą Batii Strauss integruje różne formy aktywności: słuchanie, granie, tańczenie i śpiewanie z elementami pantomimy, dramy i różnych form plastycznych. Pozwala w sposób niewerbalny odkryć różne aspekty dzieła muzycznego: jego formę, tempo i rytm oraz dynamikę i barwę, oraz w stosunkowo krótkim czasie osiągnąć cel zamierzony przez nauczyciela.

Autorka podaje następujące etapy pracy z utworem:

  • Fabularyzowanie muzyki połączone z prostymi ruchami rytmicznymi.
  • Realizacja w tańcu.
  • Gra na instrumentach.
  • Połączenie tańca z instrumentacją.
  • Mówienie o muzyce.

Metoda Batii Strauss poza walorami edukacji twórczej ma wielkie znaczeniew naturalnym kształceniu zrozumienia zasad współdziałania dla osiągnięcia wspólnego celu, przestrzegania ustalonych reguł, ról i koncentracji.

PEDAGOGIKA ZABAWY KLANZA

Metoda pracy z grupą, opisana po latach doświadczeń przez założycielkę Stowarzyszenia PSPiA, dr Zofię Zaorską. Jej celem było sprzyjanie rozwojowi osoby, grupy, społeczności, w atmosferze wzajemnej, życzliwej współpracy, ujawniającej siłę grupy, jej wielorakie możliwości.

Źródłem inspiracji do powstania metody KLANZA była pedagogika zabawy. Pedagogika zabawy wybiera z repertuaru zabaw tradycyjnych te, które spełniają określone zasady:

  • Zapewniają dobrowolność uczestnictwa,
  • Uwzględniają wszystkie poziomy komunikowania,
  • Uznają pozytywne przeżycia jako wartość i unikają rywalizacji,
  • Posługują się różnorodnymi środkami wyrazu,
  • Integrują duże grupy uczestników,
  • Umożliwiają samoocenę,

Pedagogika zabawy wykorzystuje urozmaicony zestaw propozycji, które mogą ożywić tradycyjne nauczanie:

  • Zabawy ułatwiające wejście w grupę, poznanie nowego otoczenia, poznanie imion,
  • Zabawy rozluźniające, odprężające, wykorzystujące ruch, taniec, gest, likwidujące napięcie mięśni, i napięcie psychiczne,
  • Zabawy ułatwiające wprowadzenie tematu, pozwalające poznać odczucia, doświadczenia i potrzeby uczestnika,
  • Drama,
  • Zabawy umożliwiające samoocenę, poznanie własnych spontanicznych zachowań,
  • Zabawy integrujące dużą grupę, umożliwiające wszystkim wspólną, aktywną zabawę

Zastosowanie pedagogiki zabawy w przedszkolu kształtuję w dzieciach poczucie odpowiedzialności nie tylko za siebie, ale także za grupę, do której uczęszcza. Kształtuje odpowiednie nawyki, przydatne w codziennej pracy z dzieckiem ( np. wspólne sprzątanie po skończonej zabawie). Tworzy warunki do twórczej działalności dziecka i budzi szacunek do autora, jak również do stworzonego dzieła. Zakłada także dobrą współpracę z rodzicami – organizacja uroczystości przedszkolnych, w których rodzice nie są tylko biernymi widzami, lecz angażują się razem z dziećmi we wspólną zabawę, co sprzyja integracji dzieci, rodziców i nauczycieli.

Pedagogika zabawy jako nurt w edukacji i wychowaniu jest skuteczną metoda we wszechstronnym rozwoju osobowości dziecka.

Ćwiczenia rytmiczne
Polegają one na ćwiczeniach ciała, które są wykonywane na „różne polecenia” muzyczne, oraz przeżywaniu a następnie wyrażaniu ruchem i gestem ciała, treści emocjonalnych zawartych w muzyce.

Ćwiczenia rytmiczne stwarzają możliwość odczuwania muzyki ciałem, sercem, myślą, stopniowo uczą umiejętności wypowiadania się, otwierania własnej osobowości dla świata, dla otoczenia. Aktywizują one ciało i psychikę dziecka, przyzwyczajają je do bacznej postawy w oczekiwaniu na polecenie muzyczne, następnie również na silne bodźce, do gotowości reakcji.

Ćwiczenia te tworzą nowe odruchy i rozwijają sprawność aparatu mięśniowo – ruchowego, to zaś ważne jest dla każdego człowieka, a przede wszystkim dla dzieci w okresie rozwoju. Mają one również wielki wpływ na opanowanie nieśmiałości i nerwowości dzieci, są doskonałą formą pobudzania aktywności, wiary we własne siły, pełnią rolę relaksu i terapii.

Ćwiczenia rytmiczne wpływają niezawodnie na rozwój pewnych zdolności intelektualnych: ćwiczą i rozwijają umiejętność koncentracji i równoczesnej obserwacji kilku zjawisk, kształcą szybką reakcję intelektualną, przyczyniają się do rozwoju spostrzegawczości, umiejętności porównywania i analizy, pamięci, wreszcie rozwoju wyobraźni i twórczej gotowości.

TECHNIKI PARATEATRALNE
Drama
Drama jest metodą nauczania – uczenia się, ponieważ wyróżniają ją charakterystyczne, specyficzne czynności nauczyciela i ucznia. Czynności nauczyciela polegają na przekazywaniu dzieciom poleceń i prośba, aby rozwiązali konkretny problem wchodząc w role i rozwiązując go w sytuacji fikcyjnej. Dzieci najczęściej w małych grupach przygotowują się do realizacji zadania, a następnie przedstawiają je w formie improwizacji.

Dzieci biorące udział w dramie pogłębiają swoje przeżyciai realizują się twórczo, uczą się analizować różne reakcje: pozytywne, negatywne, a jednocześnie dokonują korekty zachowań.

W pracy z dziećmi młodszymi, stosowane techniki dramowe dające dobre efekty pracy to gry dramowe, rzeźby, oraz fotografie. Polecenia nauczyciela powinny być tutaj proste a problem do rozwiązania bliski i znany dzieciom, poczynając od tego, co jest bliższe dzieciom, przechodząc stopniowo do tego, co dalsze, nowe i nieznane.

Zastosowanie dramy jako metody pracy z dziećmi umożliwia:

  • rozwijanie w dziecku wiary w siebie,
  • kształcenie pełnej osobowości, pobudzanie harmonijnego rozwoju,
  • rozszerzanie zakresu aktywności dziecka,
  • wykorzystywanie w codziennej praktyce wychowawczej elementów sztuki w różnych jej przejawach (muzyka, teatr, plastyka),
  • rozwijanie wrażliwości, wyobraźni i doświadczeń,
  • stwarzanie takich sytuacji, w których dziecko uczy się dokonywać samodzielnych wyborów i podejmować decyzje,
  • kształtowanie postawy otwartej i kreatywnej,
  • nacisk na indywidualny rozwój dziecka,
  • rozwijanie i wzbogacanie słownictwa.

W grupie pracującej metodą dramy dzieci uczą się przede wszystkim współpracy, bycia ze sobą, wzajemnej akceptacji, znika wstydliwość, a w jej miejsce pojawia się otwartość, szczerość, pewność siebie, umiejętność dzielenia się i pomagania sobie.

Technika zmiany ról
Technika ta polega na tym, że rola, jaką ma odegrać dziecko powinna mu umożliwić zdobywanie nowych doświadczeń.

To dzięki technice zmiany ról dziecku z objawami lęku w interakcjach społecznych, nieśmiałemu organizujemy zabawę, w której ono gra rolę nauczyciela, a nauczyciel przyjmuje na siebie rolę dziecka.

Zawsze jednak rozpoczynamy od stworzenia takiej sytuacji zabawowej, w której tkwią warunki sprzyjające wyzwalaniu u dziecka niezależnego zachowania się w różnych miejscach i różnych sytuacjach.

Pantomima

Połączenie ruchu, gestu, mimiki – właściwie każdą sytuację można wyrazić ruchem, dlatego pantomima jest bardzo przydatną metodą już w pracy z dziećmi młodszymi. Pozwala ona na ujawnianie swoich uczuć, oraz emocji.
Pantomima stwarza wspaniałe sytuacje, w których wyobraźnia uaktywnia się jednocześnie u osoby prezentującej pantomimę w różnych sytuacjach, jak również u jej odbiorcy.

Teatrzyk kukiełkowy, pacynkowy

Teatrzyk kukiełkowy, czy pacynkowy to taki teatrzyk, w którym dzieci samodzielnie wykonują kukiełki oraz pacynki stosowane później w różnych sytuacjach. Dzieci stają się wtedy reżyserami, scenografami, scenarzystami.
Często sytuacje teatralne dają nam okazję do rozmów z dziećmi na temat uczuć, emocji, oraz motywów działania.
Wszelkiego rodzaju teatrzyki, w których wykorzystuje się zarówno kukiełki jak i pacynki, wyzwalają aktywność twórczą, często przełamują barierę lęku, oraz nieśmiałości u wielu dzieci.



Moje dziecko idzie do przedszkola
GatunekArtykuły | Data dodania1 maja 2019 22:41 | Autor admin



Propozycje zabaw i ćwiczeń wspomagających rozwój
GatunekArtykuły | Data dodania1 maja 2019 22:00 | Autor admin

Propozycje zabaw i ćwiczeń przygotowujących i ułatwiających naukę czytania i pisania

  • Analiza i synteza wzrokowa i orientacja przestrzenna:
    • rozpoznawanie obrazków i ich elementów,
    • składania obrazka z części- puzzle,
    • wyodrębnianie różnic między obrazkami pozornie identycznymi,
    • układanie dowolnych kompozycji z figur wg podanego wzoru,
    • odtwarzanie z pamięci uprzednio zaobserwowanych elementów,
    • grupowanie przedmiotów wg określonej cechy np. koloru, wielkości, kształtu
    • łączenie przedmiotów w pary – super pamięć
    • odszukiwanie takich samych znaków
  • Sprawność manualna:
    • rysowanie szlaczków i wzorków,
    • wypełnianie kredkami konturów- kolorowanki,
    • modelowanie z plasteliny,
    • wydzieranki i wycinanki nożyczkami z kolorowego papieru,
    • nawlekanie koralików na sznurek, haftowanie na tekturze,
    • ćwiczenia typu „labirynt” od prawej do lewej
  • Rozwój mowy:
    • słuchanie przez dzieci literatury dziecięcej: bajki, wierszyki, opowiadania,
    • rozmowy na temat usłyszanego utworu literackiego,
    • samodzielne opowiadanie historyjek lub obrazków
  • Rozwój myślenia przyczynowo- skutkowego:
    • porządkowanie historyjek obrazkowych wg kolejności zdarzeń,
    • rozwiązywanie rebusów, krzyżówek, zagadek logicznych
  • Rozwój percepcji słuchowej:
    • rozpoznawanie dźwięków z otoczenia ( z zamkniętymi oczami) np. zabawa co to za odgłos: tykanie zegara, gwizdanie czajnika, lecąca woda z kranu, kukanie kukułki,
    • rozpoznawanie znanych dzieciom piosenek,
    • wyróżnianie i określanie głosów ludzi np. płacz, kaszel, śpiew, kichanie, oklaski itp.
    • rozpoznawanie odgłosów przedmiotów umieszczonych w kubeczkach : monety , groch, zapałki, cukier
    • z której strony słychać dźwięk np. muzyka z radia
    • określanie liczby dźwięków np. dorosły stuka klockiem w stół i pyta „Ile razy stuknąłem?”
    • zabawy w rymy, dorosły mówi wyraz dziecko dopowiada wyraz rymujący się np. sanki- koleżanki,
    • przeciwieństwa dorosły mówi wyraz dziecko dopowiada wyraz przeciwstawny mały –duży, gruby- chudy, wysoki- niski itp.
    • dzielenie wyrazów na sylaby ma- ma, ta- ta, sa-mo-lot itp. dziecko musi ułożyć tyle klocków ile wyraz ma sylab.
    • dorosły mówi wyraźnie wyraz dziecko mówi co słyszy na początku np. osa- o, Ela-e, rower- r, sanki- s lub
    • dorosły mówi głoskę , dziecko wymienia wyrazy rozpoczynające się na usłyszaną głoskę np. „ a”- aparat, adres, Ala, autobus itp.
    • tworzenie przez dziecko wyrazów od podanej sylaby np. ma- mama, materac, materiał,
    • rozpoznawanie obrazka na podstawie pierwszej głoski np. wybierz obrazki zaczynające się na „k”.
    • dorosły dzieli wyrazy na sylaby lub głoski wypowiadając wyraźnie np. ro- wer lub o- s-a dziecko musi powiedzieć jaki wyraz usłyszało (rower , osa)
    • podajemy dziecku wyrazy trzy literowe oko, lis, dom, osa, kot, rok itp. dziecko powinno określić co słyszy na początku , na końcu i w środku wyrazu

Jeśli te ćwiczenia zostaną opanowane wtedy można przejść do głoskowania wyrazów : dwu, trzy, cztero, pięcio literowych
ul, As, kot, dom, oko, osa, rak, lis, mama, tata, most, rower itp. Bardzo ważnym elementem przygotowującym do nauki czytania jest analiza i synteza dźwiękowa wyrazów!!!



Przygotowanie dziecka do dojrzałości szkolnej
GatunekArtykuły | Data dodania1 maja 2019 21:52 | Autor admin

Przygotowaniu dziecka do szkoły służy rozwój nie tylko zadatków biologicznych ale także aktywność własna dziecka, wpływ środowiska społeczno- kulturalnego i celowo, spójne oddziaływanie wychowawcze rodziny i przedszkola. W warunkach zorganizowanych i celowego wychowania w przedszkolu przygotowaniu dzieci do szkoły służy realizacja treści wszystkich działań wychowania. Końcowym wynikiem pracy przedszkola jest osiągnięcie dojrzałości szkolnej.

Dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści programowych w klasie I.

O fizycznej dojrzałości dziecka do podjęcia nauki szkolnej decyduje w dużym stopniu stan zdrowia w latach wcześniejszych a więc sprawność ruchowa i motoryczna, odporność na zmęczenie i na choroby, prawidłowy słuch, wzrok, a także sprawność manualna. Prawidłowy stan fizyczny dziecka rokuje nadzieję, że będzie ono odporniejsze na infekcje, zmęczenie, a tym samym zdolniejsze do dłuższego wysiłku umysłowego.

Rodzina ma duże znaczenie w emocjonalno –społecznym rozwoju dziecka. Tu dziecko uczy się odnoszenia do innych osób, panowania nad swoimi reakcjami, wyrażania uczuć. Dzięki rodzinie przyswaja sobie prawidłowe nawyki i normy postępowania. O społecznej dojrzałości dziecka świadczy stopień samodzielności i zaradności w różnych sytuacjach. Im dziecko bardziej samodzielne tym jaśniej i ufniej spogląda na świat.

Istotnym czynnikiem kształtowania w dzieciach mowy komunikatywnej, która jest niezbędna przy nauce czytania, są kontakty społeczne. Dziecko sześcioletnie powinno mówić poprawnie pod względem gramatycznym i artykulacyjnym, mieć bogaty zasób słownictwa i pojęć, posiadać umiejętności swobodnego i zrozumiałego dla otoczenia wypowiadania się, opowiadania wrażeń ,przeżyć i wyrażania swoich pragnień czy ocen. Aby dziecko mogło opowiadać, musi przeżywać, spostrzegać, poznawać, działać. Na rozwijanie mowy i myślenia dziecka duży wpływ mają kontakty z rówieśnikami, a także literatura dziecięca. Rodzice powinni czytać dzieciom książki a także umożliwiać kontakty z rówieśnikami.

Rodzina nawet przy najwyższym poziomie kulturalnym oraz pedagogicznym przygotowaniu rodziców, nie może dać tego dziecku, co dobrze przemyślany i zorganizowany system zbiorowego wychowania w małym zespole dziecięcym. Dziecko w wieku przedszkolnym zaczyna orientować się w stosunkach społecznych między ludźmi, w ich pracy zawodowej oraz w społecznych motywach ich działalności. W końcu tego okresu powstaje na tej podstawie u dziecka tendencja do wykonywania poważnej, społecznej cenionej działalności.

Okres przedszkolny to czas rozkwitu zabawy a szczególności zabawy w role, która jest niezbędna w procesie uspołeczniania. Optymalne warunki do intelektualnego rozwoju dzieci osiąga się w przedszkolu specyficznymi, przedszkolnymi sposobami, poprzez szerokie wykorzystanie gier dydaktycznych i zabaw.

Pobyt dzieci sześcioletnich w tzw. klasie zerowej oraz systematyczna praca, według programu dostosowanego do potrzeb rozwojowych danej grupy, może zapewnić dziecku osiągnięcie dojrzałości szkolnej.

Troska o możliwie najlepsze przystosowanie dzieci do wymogów życia szkolnego każe nauczycielowi sześciolatków dążyć do ścisłej współpracy ze szkołą oraz rodzicami. Dla dziecka w okresie przejścia ze środowiska przedszkolnego, szczególnie ważna jest sprzyjająca, przepojona zrozumieniem atmosfera domu rodzinnego. Pełnienie roli ucznia staje się łatwiejsze, gdy rodzice gotowi są w razie potrzeby pośpieszyć z przyjacielską pomocą. Prawidłowe kształtowanie współpracy nauczyciela z rodzicami wymaga klimatu wzajemnego szacunku i zaufania. Należy pamiętać , że nie wszystkie dzieci rozwijają się jednakowo. Każde ma swoją indywidualna drogę rozwoju. U podłoża można znaleźć uwarunkowania biologiczne i społeczno- wychowawcze.

Dzieci idące do szkoły mają pozornie równy start. Uznane za dojrzałe do podjęcia nauki ,mogą wykazywać niższy poziom od spodziewanego, co większości przypadkach zostaje wyrównane w trakcie nauki szkolnej.

Charakterystyka dziecka w wieku 5,5 do 7 lat

  • pojawiają się zupełnie nowe zachowania , wcześniej nie spotykane, dziecko 6 letnie potrafi dążyć do zdobycia określonej wiedzy (świadomie uczyć się)
  • większa zdolność skupienia uwagi,
  • łatwiej podporządkowuje się dorosłym,
  • jest zdolne do wykonywania prostych zadań,
  • potrafi działać świadomie i planowo,
  • pojawia się uspołecznienie dzieci,
  • kontakty z innymi dziećmi cechuje życzliwość, mniejsza konfliktowość oraz – – liczenie się ze zdaniem innych

Literatura:
D.B.Elkonin, Przedszkole czy szkoła
H.Prus Wisniewska, Zanim dziecko pójdzie do szkoły
M.Przetacznikowa- Gierowska, G.Makiełło- Jarża, Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego



Jak być dobrym rodzicem
GatunekArtykuły | Data dodania1 maja 2019 20:27 | Autor admin

Opracowane na podstawie czasopisma „Bliżej przedszkola” nr 11 artykuł S.Porady


Nie sztuka jest dziecko począć i urodzić, sztuka jest je wychować na szczęśliwego, Mądrego i dobrego człowieka. Być dobrym rodzicem nie znaczy pozwalać na wszystko, obsypywać prezentami, ulegać kaprysom- być dobrym rodzicem to być z dzieckiem, towarzyszyć w zabawie, uczyć zasad, pokazywać świat. 10 rad – Jak być dobrymi rodzicami!!!

  1. Daj dziecku poczucie bezpieczeństwa
  2. Okazuj szacunek
  3. Poświęcaj dziecku dużo czasu
  4. Naucz się słuchać
  5. Wyznacz reguły i bądź konsekwentny
  6. Nie bój się stanowczości
  7. Naucz się mówić do swojego dziecka
  8. Pozwól dziecku na okazywanie uczuć
  9. Pozwól na samodzielność i własną aktywność dziecka
  10. Ucz porządku i dobrych manier

Okazuj miłość i czułość. Przytulaj, głaszcz, całuj, W ramionach mamy i taty niemowlę i małe dziecko czuje się bezpiecznie. Zadbaj, by twoje dziecko wiedziało, że je kochasz nawet gdy jest niegrzeczne. Nigdy nie mów że przestaniesz je kochać, ze je zostawisz czy oddasz, bo narozrabiało. Poczucie bezpieczeństwa dają również określone przez rodziców zasady i reguły oraz ich konsekwentne przestrzeganie.

Nie upokarzaj, nie obgaduj, nie obrażaj, nie porównuj dziecka w szczególności w obrębie innych. Jeśli zachowałeś się wobec dziecka niewłaściwie- nie bój się przeprosić.

Wspólne zabawy, czytanie książek, opowiadanie bajek, spacery, podróżowanie czy wykonywanie obowiązków domowych. Kiedy spędzasz czas z dzieckiem bądź z nim na 100%. Dzieci, które są ignorowane lub którym rodzice okazują obojętność są agresywne. Naucz swoje dziecko, ze szczęście nie jest kwestią tego ile masz, ale jak wiele możesz zrobić z tym, co posiadasz. Nie kupujcie zbyt wielu zabawek poświęcajcie swojemu dziecku czas a nie pieniądze.

Już noworodek próbuje się z Wami komunikować. Co prawda jest to komunikacja jednostronna i często bardzo uciążliwa. Niemowlęta i małe dzieci komunikują się z nami całymi sobą. Niegrzeczne zachowanie dziecka ( w naszym dorosłym pojęciu) często jest spowodowane zwróceniem na siebie uwagi.

Jeśli chcesz, by Twoje dziecko wiedziało, że nie wolno dotykać kuchenki, dotykać sprzętu grającego, ciągnąć za włosy itp.- musisz mu o tym powiedzieć. Spokojnie i stanowczo mów: nie wolno dotykać, bo możesz się oparzyć, bo to są moje rzeczy… i rób to za każdym razem. Pamiętaj jednak- nie mnóż zakazów bez potrzeby, by było łatwo je ogarnąć. Zakazy i nakazy uczą dziecko jak żyć, co jest słuszne, a co nie. Dziecko nie rodzi się z ta wiedzą. Pamiętaj też że dziecko będzie sprawdzało swoim zachowaniem czy nadal nie wolno tego, co zostało zabronione- dlatego bycie konsekwentnym jest niezwykle ważne.

Twoje dziecko powinno wiedzieć, ze nie oznacza nie. Nie musisz, a wręcz nie powinieneś ulegać zachciankom Twojego dziecka. To odbiera poczucie bezpieczeństwa. Nie ulegaj, gdy maluch próbuje wymusić na Tobie coś krzykiem. Staraj się w takich sytuacjach zachować spokój i stanowczo powiedz, że nie podoba ci się jego zachowanie i spróbuj odwrócić uwagę dziecka, zajmij je czymś innym.

Mów do dziecka łagodnie i spokojnie. Nie obrażaj, nie porównuj, odnoś się do niego z szacunkiem. Używaj jasnych komunikatów, nie wygłaszaj małemu dziecku kazań. Pamiętaj że słowa mogą zranić tak samo jak klaps.

Dziećmi targają różne uczucia, często sprzeczne ze sobą. Dlatego pozwól dziecku płakać, krzyczeć, bać się czy denerwować. Łzy i wściekłość pozwalają rozładować napięcie. Dziecko ma prawo do okazywania złości, ze czegoś mu zabroniłaś, co nie oznacza ,że Ty musisz ulec. Pozwalaj dziecku bronić jego własności. Nie zmuszaj dziecka do uległości w każdej sytuacji, po to by innym nie sprawić przykrości. Dziecko też ma prawo do wyrażania własnego zdania, a wręcz do przeciwstawiania się.

Pozwól dziecku jak najwcześniej podejmować własne decyzje: jaki założyć sweter, co zje na śniadanie itp. Zachęcaj malucha do samodzielnego rozwiązywania problemów. Nie chroń go przed wszelkim ryzykiem- pokazuj i ucz dziecko, że jego zachowania i decyzje maja swoje konsekwencje. Pozwól łamać stereotypy.

Już dwulatek powinien mieć drobne obowiązki domowe- to pomaga by dzieci miały określoną rolę w rodzinie, a nie tylko w niej były. Dobre maniery są oznaką szacunku do innych, jeśli szanujemy innych, szanujemy tez samego siebie. Ucząc norm zachowania, okazując małemu dziecku miłość i szacunek, rodzice stają się dla niego autorytetem i wzmacniają łączącą ich więź. Dziecko, które zna ograniczenia- potrafi odróżnić dobro od zła, zna swoja pozycję w rodzinie i ma poczucie bezpieczeństwa.

Postawy i zachowania dorosłych stanowią dla dziecka pierwsze wzorce, z których będzie czerpać w trakcie życia.
Jeśli dziecko jest zawstydzone, uczy się poczucia winy.
Jeśli dziecko doświadcza wrogości, uczy się walczyć.
Jeśli dziecko żyje w atmosferze krytyki, uczy się potępiać.
Jeśli dziecko musi znosić kpiny, uczy się nieufności.
Jeśli dziecko żyje w atmosferze zachęty, uczy się ufności.
Jeśli dziecko żyje w atmosferze aprobaty, uczy się lubić siebie.
Jeśli dziecko żyje w atmosferze akceptacji i przyjaźni, uczy się tego , jak znaleźć miłość w świecie.
Jeśli dziecko żyje w atmosferze uczciwości, uczy się sprawiedliwości.
Jeśli dziecko żyje w poczuciu bezpieczeństwa, uczy się ufności.
Jeśli dziecko jest akceptowane i chwalone, uczy się doceniać innych.
Jeśli dziecko żyje w atmosferze tolerancji, uczy się być cierpliwym.